Ô dược là loài thân nhỏ, thường chỉ cao hơn 1m ( khoảng mét tư, mét rưỡi ). Thân phát tán ngay gần gốc nên tuy nhỏ nhưng vẫn sum suê. Lá mọc so le hình bầu dục, phiến khá dày. Chiều dài phiến lá gấp tới ba lần chiều rộng: phiến lá dài khoảng 5 – 6 phân, mặt phải màu lục nhẵn bóng, mặt trái phủ lớp lông mỏng và mịn. Ba gân nổi rõ. Hoa hợp thành xim tán nhỏ, cánh hoa màu hồng nhạt lá bắc 4. Quả hình trứng nhỏ xíu, chín mọng đỏ, duy nhất chỉ có một hạt.

Công dụng của ô dược là ở bộ rễ. Sự độc đáo của ô dược là từ gốc, rễ đến ngọn đều thoang thoảng mùi thơm.

Ô dược là cây sống hoang dại, vào thời điểm cuối Thu, đầu Đông người ta đào rễ ô dược về làm sạch tạp chất, cắt bỏ rễ phụ quá nhỏ thái mỏng phơi hay sấy khô dùng làm thuốc.

Theo tài liệu cổ, ô dược có vị cay, đắng, tính ôn ( ấm ) vào các kinh: phế, tỳ, thận, bàng quang, có tác dụng hành khí chỉ thống, ôn trung, tán hàn dùng để chữa các chứng hàn kết, khí trệ, thận dương bất túc, bàng quang hư lãnh (lạnh)....

Ngày nay, các nhà khoa học còn chứng minh ô dược có tác dụng với cơ trơn, bao tử và ruột, tác dụng làm tăng nhu động ruột và có thể làm tăng tiết dịch ruột. Ngoài ra ô dược còn có tác dụng rút ngắn thời gian đông máu và tác dụng cắm máu.

Những phương thuốc có vị ô dược

* Phương ô dược thang: Chủ trị: Đau bụng do hư hàn khí trệ, đau bụng kinh.

- Ô dược 10g

- Hương phụ ( chế ) 8g

- Đương quy 12g

- Mộc hương 8g

Sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần, xa bữa ăn 30 phút.

Kiêng các chất tanh, béo, sống, lạnh, các chất khó tiêu.

* Phương súc tuyến hoàn ( cổ phương ):

Chủ trị: Tiểu đêm nhiều lần hoặc đái dầm do thận dương bất tác hay bàng quang hư hàn, Loa

- Ích trí nhân 80g  

- Ô dược 60g

- Sơn dược 80g

Tất cả sao vàng tán bột mịn, trộn mật ong hoàn thành viên bằng hạt đậu đen. Ngày uống 30 viên chia 3 lần chiêu bằng nước cơm hoặc nước đun sôi.

Kiêng: Các chất hàn lương ( mát lạnh ).      

Nguồn: Tạp chí Thuốc và Sức khoẻ