Kiểm soát cận thị từ sớm để hạn chế độ cận tăng lên theo thời gian

Chia sẻ bên lề tọa đàm "Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại" do Báo Nhân Dân tổ chức sáng 8/6, tại Hà Nội, Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân, Phó Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103 cho biết, tại Việt Nam cũng như trên thế giới, cận thị đang có xu hướng xuất hiện sớm hơn và gia tăng nhanh hơn so với trước đây. Điều này khiến tỷ lệ cận thị ở lứa tuổi trưởng thành cao hơn đáng kể. Một số khảo sát cho thấy, tại các thành phố lớn của Việt Nam, tỷ lệ cận thị ở người trưởng thành có thể lên tới khoảng 50%.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân lý giải, về mặt sinh lý, khi mới sinh, đa số trẻ đều ở trạng thái viễn thị nhẹ. Khi nhãn cầu phát triển dần theo độ tuổi, đến khoảng 6-8 tuổi sẽ gần đạt kích thước như người trưởng thành. Tuy nhiên, hiện nay rất nhiều trẻ mới học lớp 1, lớp 2 đã xuất hiện cận thị. Điều đáng lo ngại không chỉ là tuổi khởi phát ngày càng sớm mà còn là tốc độ tăng độ cận.

Thí dụ, nếu một trẻ bắt đầu cận từ lớp 7 với mức tăng trung bình 0,5 đi-ốp mỗi năm thì đến hết lớp 12 chỉ tăng khoảng 2-3 đi-ốp. Nhưng nếu trẻ bắt đầu cận từ lớp 1 với tốc độ tăng tương tự thì đến tuổi trưởng thành có thể đạt mức cận rất cao, kéo theo nhiều nguy cơ biến chứng về mắt.

Chính vì vậy, hiện nay ngành nhãn khoa đặc biệt quan tâm đến hai yếu tố là tuổi khởi phát cận thị và tốc độ tiến triển của cận thị. Bên cạnh việc phục hồi thị lực, mục tiêu quan trọng hơn là kiểm soát để hạn chế độ cận tăng lên theo thời gian.

Cận thị học đường gia tăng, cần phát hiện sớm và kiểm soát từ trẻ nhỏ

01/08/2026 17:03

Trao đổi về lối sống hiện đại và việc sử dụng thiết bị điện tử ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng cận thị, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân cho rằng, lối sống hiện đại có tác động rất lớn đến sự gia tăng cận thị. Hiện nay, trẻ em dành nhiều thời gian học tập, giải trí trên điện thoại, máy tính, máy tính bảng và các thiết bị điện tử khác. Việc nhìn gần liên tục trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết thường xuyên, làm tăng nguy cơ tiến triển cận thị.

Ngược lại, nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ được tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ngoài trời hơn hai giờ mỗi ngày có nguy cơ khởi phát cận thị thấp hơn rõ rệt so với nhóm ít hoạt động ngoài trời.

Vì vậy, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân, bên cạnh các biện pháp chuyên môn, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò rất quan trọng. Cần tạo điều kiện để trẻ tăng thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử kéo dài và xây dựng thói quen học tập, sinh hoạt khoa học nhằm giảm nguy cơ cận thị.

Cần tạo điều kiện để trẻ tăng thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử kéo dài và xây dựng thói quen học tập, sinh hoạt khoa học nhằm giảm nguy cơ cận thị.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân

Liên quan việc nhiều phụ huynh cho rằng chỉ cần đeo kính là sẽ không tăng độ cận nữa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân nhấn mạnh rằng, đây là một quan niệm chưa chính xác.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân, đeo kính trước hết là để phục hồi thị lực, giúp trẻ nhìn rõ trong học tập và sinh hoạt. Tuy nhiên, việc đeo kính không phải là giải pháp duy nhất để kiểm soát tiến triển cận thị.

Hiện nay có nhiều phương pháp khác nhau nhằm làm chậm quá trình tăng độ cận như sử dụng thuốc, kính gọng chuyên biệt, kính áp tròng kiểm soát cận thị hoặc các biện pháp can thiệp phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

“Điều quan trọng là trẻ cần được khám định kỳ. Tùy tốc độ tăng cận mà bác sĩ sẽ hẹn tái khám sau 3 tháng, 6 tháng hoặc 9 tháng để đánh giá chính xác sự tiến triển của cận thị và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.

Vì vậy, phụ huynh không nên cho rằng chỉ cần đeo kính là đủ mà vẫn cần theo dõi mắt của trẻ thường xuyên theo hướng dẫn của bác sĩ”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân khuyến cáo.

Nêu một số hướng dẫn cũng như đưa ra khuyến cáo khi hiện nay nhiều người trẻ sử dụng kính áp tròng vừa để điều chỉnh thị lực vừa vì mục đích thẩm mỹ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngân cho hay, kính áp tròng là một tiến bộ của nhãn khoa, mang lại nhiều lợi ích như mở rộng trường nhìn, tăng tính thẩm mỹ và tạo sự thuận tiện trong sinh hoạt.

Tuy nhiên, đây cũng là thiết bị tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt nên nếu sử dụng không đúng cách sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt là viêm giác mạc, nhiễm trùng và các tổn thương bề mặt nhãn cầu.

Người sử dụng cần được bác sĩ hoặc chuyên gia nhãn khoa tư vấn để lựa chọn đúng loại kính phù hợp; tuân thủ hướng dẫn về đeo, tháo, vệ sinh và bảo quản kính; tuyệt đối không sử dụng kính quá thời gian khuyến cáo hoặc đeo kính khi ngủ.

Đối với các loại kính áp tròng mềm, đặc biệt là kính dùng nhiều ngày, nguy cơ nhiễm trùng sẽ cao hơn nếu không được vệ sinh đúng cách. Vì vậy, với những người mới sử dụng hoặc không có điều kiện chăm sóc thường xuyên, nên ưu tiên các loại kính dùng trong ngày nhằm giảm nguy cơ biến chứng.

Điều quan trọng nhất là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép lưu hành và sử dụng theo đúng chỉ định của chuyên gia để vừa đạt hiệu quả thị lực, vừa bảo đảm an toàn cho đôi mắt.