Năm học của kỳ vọng đổi mới

Năm học 2025-2026 khép lại với 4,87 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường. Tỷ lệ huy động trẻ 3-5 tuổi đi học mẫu giáo đạt 94,5%. Tuy nhiên, cũng trong giai đoạn này, vẫn còn khoảng 1 triệu trẻ 3-5 tuổi chưa tới lớp; tỷ lệ theo học trung học phổ thông ở Đồng bằng sông Cửu Long chỉ đạt 53,3%, trong khi Đồng bằng sông Hồng là 84,6%. Những con số cho thấy cánh cửa đến trường đã mở rộng hơn, nhưng khoảng cách tiếp cận và điều kiện học tập vẫn là câu hỏi lớn của năm học mới.

Câu hỏi ấy hiện lên rõ hơn khi nhìn vào điều kiện cơ sở vật chất trường lớp. Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước còn thiếu 45.691 phòng học, 27.084 phòng học chức năng; tại một số vùng khó khăn vẫn còn 6.477 phòng học nhờ, mượn. Cùng lúc, các địa phương đang triển khai chiến dịch “100 ngày đêm” để hoàn thành 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 30/8/2026.

Quyết tâm hoàn thành trường nội trú liên cấp cho năm học mới

03/08/2026 21:31

Tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Trương Anh Dũng cho biết, nguồn lực đầu tư thời gian tới cần tiếp tục ưu tiên kiên cố hóa trường lớp, bổ sung phòng học, phòng bộ môn, nhà công vụ giáo viên, khu nội trú và thiết bị dạy học, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Từ thực tiễn đó có thể thấy, điểm nghẽn cơ sở vật chất cần được tháo gỡ bằng cách phân bổ nguồn lực đúng nơi thiếu nhất, đúng nhóm người học cần được hỗ trợ nhất.

Năm học 2025-2026 cũng ghi dấu bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, tạo nền tảng để nhiều chính sách mới được triển khai trong năm học tới. Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh yêu cầu “nhận diện đúng những vấn đề đang đặt ra, trao đổi thẳng thắn về khó khăn, vướng mắc và thống nhất những giải pháp có tính hành động cao, khả thi, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ năm học mới”. Các nhiệm vụ phải được xác định theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả”.

Tinh thần đó cũng được thể hiện trong chủ đề năm học 2026-2027: “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”. Thước đo của đổi mới không dừng ở số lượng chính sách được ban hành hay nhiệm vụ được giao, mà ở kết quả đạt được trong thực tiễn. Hiệu quả của phân cấp, phân quyền, sự chủ động của địa phương và những chuyển biến trong từng nhà trường, từng lớp học sẽ phản ánh rõ nhất mức độ các chính sách đi vào cuộc sống.

Để những mục tiêu ấy trở thành kết quả cụ thể trong từng nhà trường, đội ngũ nhà giáo giữ vai trò then chốt. Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục Vũ Minh Đức cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo nền tảng pháp lý cho việc thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhà giáo; đồng thời phối hợp Bộ Nội vụ rà soát biên chế, báo cáo Trung ương bổ sung biên chế giáo dục giai đoạn 2027-2031.

Bộ cũng sẽ đôn đốc các địa phương tuyển dụng hết số biên chế được giao, sắp xếp lại cơ sở giáo dục để tinh gọn bộ máy quản lý, tăng số giáo viên trực tiếp giảng dạy và chủ động đặt hàng đào tạo giáo viên theo nhu cầu. Giải quyết bài toán đội ngũ vì thế không chỉ dừng ở việc bổ sung số lượng giáo viên mà quan trọng hơn là cơ cấu lại, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có, bảo đảm nguồn tuyển và tạo động lực để nhà giáo yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.

Nếu đội ngũ nhà giáo là yếu tố quyết định chất lượng dạy học thì dữ liệu đang trở thành công cụ hỗ trợ quản trị của toàn ngành. Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục hiện quản lý thông tin của khoảng 50.000 cơ sở giáo dục, 27 triệu học sinh và 1,4 triệu giáo viên; toàn ngành đã tạo lập hơn 10,3 triệu học bạ số và 1,2 triệu văn bằng số. Đây mới là bước khởi đầu. Giá trị của dữ liệu sẽ được phát huy khi phục vụ dự báo nhu cầu giáo viên, phát hiện quá tải trường lớp, theo dõi quá trình học tập của học sinh, hỗ trợ phân bổ nguồn lực và giảm thủ tục hành chính cho nhà trường.

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về công tác chuẩn bị năm học mới

26/06/2026 15:34

Ở góc độ khác, việc mở rộng cơ hội học tập cũng đang diễn ra ngoài hệ thống giáo dục phổ thông. Trong năm học vừa qua, 523.436 học viên theo học chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông, tăng hơn 50.000 so với năm học trước; tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông khối giáo dục thường xuyên đạt khoảng 94%; các cơ sở giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên và trung tâm học tập cộng đồng tổ chức chương trình cập nhật kiến thức, kỹ năng cho hơn 24 triệu lượt người học.

Cùng với định hướng phát triển trung học nghề, giáo dục nghề nghiệp, cao đẳng chất lượng cao, đại học và đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ mới, hệ thống giáo dục đang từng bước mở thêm nhiều con đường phát triển sau phổ thông. Những con đường ấy sẽ có vị thế và niềm tin trong xã hội nếu được bảo đảm bằng chất lượng chương trình, khả năng liên thông, sự gắn kết với doanh nghiệp và cơ hội việc làm rõ ràng.

Năm học 2026-2027 sẽ là năm kiểm chứng năng lực thực thi của toàn ngành. Một phòng học được bổ sung ở nơi còn thiếu, một giáo viên được tuyển dụng đúng chỗ, một học bạ số được khai thác hiệu quả, một trung tâm giáo dục thường xuyên hoạt động linh hoạt hơn, chương trình nghề gắn chặt hơn với doanh nghiệp... đều là những chuyển động cụ thể của cùng một mục tiêu: Nâng chất lượng cơ hội học tập cho người dân.

Thước đo của đổi mới được phản ánh qua việc mỗi người dân được học sớm hơn, tốt hơn, có nhiều lựa chọn và cơ hội phát triển hơn. Khi các chính sách được triển khai đồng bộ trong từng địa phương, từng nhà trường, năm học mới sẽ góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực, năng lực công dân và sức cạnh tranh của đất nước trong những năm tới.