Liệt 8 tháng sau sinh, người mẹ Lào đứng dậy nhờ ca vi phẫu tại Bệnh viện Bạch Mai

Bi kịch của chị N. bắt đầu ngay sau lần sinh con thứ 5. Ban đầu là yếu hai chân, sau đó nhanh chóng tiến triển thành liệt hoàn toàn hai chi dưới, mất cảm giác từ ngực trở xuống và không thể kiểm soát đại, tiểu tiện. Mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào người thân.

Gia đình đã đưa chị điều trị tại nhiều cơ sở y tế ở Lào, từ tuyến huyện đến Bệnh viện Hà Nội-Vientiane nhưng không xác định được nguyên nhân. Nghĩ đây là biến chứng sau sinh hoặc, gia đình tiếp tục tìm đến các phương pháp cúng bái trong tuyệt vọng.

Suốt 8 tháng liệt giường, gia đình lần lượt bán tài sản để chữa bệnh nhưng tình trạng không cải thiện. Khi gần như không còn hy vọng, một người Việt Nam đang làm việc tại Lào đã vận động gia đình sang Việt Nam điều trị. Hai vợ chồng quyết định bán nốt 7 con bò cuối cùng, gom được khoảng 50 triệu đồng để đến Bệnh viện Bạch Mai.

Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Cột sống đã thăm khám và chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống cổ. Kết quả cho thấy khối u Schwannoma kích thước gần 4cm, rộng khoảng 1,5cm nằm trong ống sống cổ từ C5 đến C7, chèn ép nghiêm trọng tủy sống, gây phù tủy tiến triển và đã xuất hiện vùng hoại tử ở trung tâm.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Trung, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình và Cột sống, đây là trường hợp hiếm gặp khi khối u vùng tủy cổ chỉ biểu hiện rõ sau sinh.

Ông cho biết, 3 cơ chế chính khiến bệnh bùng phát trong thai kỳ và sau sinh là thể tích tuần hoàn và áp lực tĩnh mạch tăng cao làm tủy sống phù nề; áp lực rặn khi chuyển dạ làm gia tăng áp lực trong ống sống; cùng với sự thay đổi nội tiết có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của khối u.

Bệnh viện từng điều trị nhiều trường hợp u trong ống sống, nhưng đây là lần đầu gặp khối u Schwannoma lớn ở tủy cổ với thời gian chèn ép kéo dài tới 8 tháng sau sinh. Nguy cơ để lại tổn thương thần kinh vĩnh viễn là rất cao.

Các bác sĩ cũng tiến hành chẩn đoán phân biệt với biến chứng sau gây tê tủy sống khi sinh để xác định chính xác nguyên nhân trước khi chỉ định phẫu thuật.

Sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định phẫu thuật giải ép tủy cổ bằng đường mổ phía sau. Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đức Hoàng, Phó Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình và Cột sống là phẫu thuật viên chính. Theo bác sĩ Hoàng, khó khăn lớn nhất không nằm ở kích thước khối u mà ở tình trạng tủy sống đã bị chèn ép suốt nhiều tháng.

"Tủy cổ phù nề và rất nhạy cảm. Chỉ một rung động hoặc thao tác thiếu chính xác dưới kính hiển vi cũng có thể gây tổn thương thần kinh không thể hồi phục", bác sĩ chia sẻ.

Toàn bộ ca mổ được thực hiện dưới kính vi phẫu. Ê-kíp mở giải ép ống sống, bóc tách khối u từng phần trong không gian rất hẹp, đồng thời bảo tồn tối đa các mạch máu nuôi tủy và rễ thần kinh. Sau khi lấy trọn khối u, các bác sĩ khâu phục hồi màng tủy nhằm hạn chế nguy cơ rò dịch não tủy.

Dù ca mổ thành công, các bác sĩ vẫn xác định quá trình hồi phục sẽ kéo dài do tủy sống đã bị chèn ép suốt 8 tháng. Tuy nhiên, chỉ sau 48 giờ, người bệnh đã có thể tự nhấc và cử động hai chân. Cơ lực cải thiện nhanh từ gần như bằng 0 lên mức 3-4. Một tuần sau, chị được rút sonde tiểu và khôi phục hoàn toàn khả năng tự chủ đại, tiểu tiện. Hiện người bệnh đã có thể tự đứng và tập đi.

Do hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn, trong thời gian điều trị, người bệnh còn nhận được sự hỗ trợ của nhiều người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Lào để có kinh phí chữa bệnh. Sau phẫu thuật, ê-kíp tiếp tục xây dựng chương trình phục hồi chức năng, dinh dưỡng và tập vận động nhằm giúp người bệnh sớm trở lại cuộc sống bình thường.

Qua người phiên dịch, chị N. xúc động cho biết trước đây từng nghĩ sẽ không bao giờ có thể đứng dậy. "Giờ tôi đã tự đi lại được. Gia đình ở quê nhà khi biết tin đều bật khóc. Tôi xin cảm ơn các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai và những người đã giúp đỡ gia đình tôi", chị nói.

Đánh giá về ca bệnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Đào Xuân Cơ, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho rằng đây là minh chứng cho năng lực điều trị các bệnh lý thần kinh-cột sống phức tạp cũng như sự phối hợp hiệu quả giữa các chuyên khoa.

Theo ông, việc tiếp nhận và điều trị thành công người bệnh quốc tịch Lào góp phần khẳng định uy tín của Bệnh viện Bạch Mai trong khu vực, đồng thời thể hiện định hướng đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chuyển giao kỹ thuật và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Từ trường hợp này, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đức Hoàng khuyến cáo, không phải mọi biểu hiện đau cổ, tê bì tay chân hoặc yếu chi sau sinh đều là thay đổi sinh lý thông thường. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau cổ kéo dài, tê bì tăng dần, đi lại mất thăng bằng hoặc rối loạn đại, tiểu tiện, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh-cột sống để được thăm khám và can thiệp sớm, tránh để tổn thương tủy sống trở nên không hồi phục.